DevPro

AI đang hỗ trợ mạnh mẽ trong lĩnh vực Software Testing, từ viết Test Case đến phân tích tài liệu. Nhưng liệu nghề Manual Tester có thực sự biến mất? Cùng nhìn từ góc độ các dự án thực tế để hiểu điều doanh nghiệp vẫn đang cần ở một Tester trong thời đại AI.

Manual Test Có Thực Sự Sắp Bị AI Thay Thế Hoàn Toàn?

Mấy tháng gần đây, cứ mỗi lần DevPro tổ chức workshop hoặc tư vấn cho các bạn mới tìm hiểu ngành IT, gần như kiểu gì cũng có người hỏi:

"Em thấy giờ AI viết được Test Case rồi. Vậy học Tester có còn tương lai không ạ?"

Nghe xong thì cũng khó trách các bạn.

Lướt Facebook, TikTok hay các cộng đồng công nghệ bây giờ, ngày nào cũng thấy những video kiểu:

• AI tự viết code.
• AI tự test phần mềm.
• AI tự tìm bug.
• AI sắp thay thế lập trình viên.
• AI sắp thay thế Tester.

Đọc nhiều dần sẽ có cảm giác rằng vài năm nữa ngành Testing chắc không còn tồn tại.

Nhưng nếu nhìn từ những dự án phần mềm đang vận hành ngoài thị trường, câu chuyện lại không đơn giản như vậy.

Có một hiểu nhầm khá phổ biến về nghề Tester

Nhiều người mới thường nghĩ công việc của Tester là:

• Viết Test Case.
• Tick Pass hoặc Fail.
• Báo bug cho Developer.

Nếu chỉ nhìn ở mức đó thì đúng là AI đang làm ngày càng tốt.

Hiện nay chỉ cần đưa Requirement vào một số công cụ AI, bạn đã có thể nhận được:

• Bộ Test Case cơ bản.
• Checklist kiểm thử.
• Gợi ý dữ liệu test.
• Thậm chí cả kịch bản Automation Test.

Nhìn qua có vẻ rất ấn tượng.

Nhưng đó mới chỉ là phần nổi của công việc.

Bởi trong thực tế, doanh nghiệp không tuyển Tester chỉ để viết Test Case.

Một câu chuyện nhỏ từ dự án E-commerce

Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng sử dụng mã giảm giá khi mua hàng online.

Nhìn từ phía người dùng, tính năng này khá đơn giản.

Nhập mã.

Giảm tiền.

Thanh toán.

Hết.

Nhưng khi đi vào hệ thống thực tế, mọi thứ lại phức tạp hơn rất nhiều.

Trong một dự án thương mại điện tử, đội phát triển hoàn thành chức năng áp mã giảm giá.

Các trường hợp kiểm thử cơ bản đều đã được kiểm tra:

• Mã hợp lệ.
• Mã hết hạn.
• Mã không tồn tại.
• Mã đã sử dụng.

Mọi thứ đều hoạt động bình thường.

Tưởng như có thể đóng task.

Nhưng một Tester trong nhóm lại đặt ra một câu hỏi:

"Nếu khách hàng áp mã giảm giá xong rồi quay lại sửa giỏ hàng thì sao?"

Kết quả kiểm tra sau đó khiến cả team bất ngờ.

Hệ thống vẫn giữ nguyên mức giảm giá dù đơn hàng không còn đủ điều kiện áp dụng chương trình khuyến mãi.

Nếu bug này xuất hiện trên môi trường thật, doanh nghiệp hoàn toàn có thể thất thoát một khoản doanh thu không nhỏ.

Điều đáng nói là:

Không ai yêu cầu Tester kiểm tra trường hợp đó.

Requirement không ghi.

Checklist không có.

Nhưng một người có tư duy kiểm thử tốt vẫn nhìn thấy rủi ro.

Bug nghiêm trọng nhất thường không nằm trong Requirement

Sau nhiều năm làm việc với các dự án phần mềm, có một điều mà đội ngũ DevPro nhận ra:

Những lỗi khiến doanh nghiệp đau đầu nhất thường không nằm ở các luồng xử lý cơ bản.

Chúng thường xuất hiện ở những tình huống mà không ai nghĩ người dùng sẽ làm.

Ví dụ:

• Bấm liên tục nhiều lần.
• Thao tác sai thứ tự.
• Nhập dữ liệu bất thường.
• Kết hợp nhiều chức năng cùng lúc.
• Sử dụng hệ thống trong điều kiện mạng không ổn định.

Đó cũng là lý do các doanh nghiệp luôn đánh giá cao những Tester có khả năng suy nghĩ dưới góc nhìn người dùng.

Không phải người dùng lý tưởng.

Mà là người dùng thật.

Nhìn nhận công bằng thì AI đang giúp Tester rất nhiều

Nếu nói AI không ảnh hưởng đến nghề Testing thì cũng không đúng.

AI đang giúp Tester làm việc nhanh hơn rất nhiều.

Những công việc mang tính lặp lại như:

• Viết Test Case cơ bản.
• Sinh dữ liệu kiểm thử.
• Tóm tắt tài liệu.
• Phân tích yêu cầu.

đều có thể được hỗ trợ hiệu quả.

Điều này thực ra là tín hiệu tích cực.

Bởi nó giúp Tester dành ít thời gian hơn cho các công việc cơ học và tập trung nhiều hơn vào việc phân tích sản phẩm.

Giống như việc máy tính không thay thế kế toán.

Nó chỉ thay thế cách làm kế toán bằng giấy bút trước đây.

AI cũng đang tạo ra sự thay đổi tương tự trong ngành Testing.

Sau tất cả, doanh nghiệp vẫn đang tuyển Tester vì điều gì?

Nếu theo dõi thị trường tuyển dụng hiện nay, bạn sẽ thấy các doanh nghiệp vẫn tuyển Tester.

Thậm chí nhiều vị trí còn yêu cầu khả năng phân tích nghiệp vụ, tư duy logic và hiểu người dùng nhiều hơn trước.

Bởi điều họ cần không phải một người biết bấm nút kiểm tra.

Họ cần một người giúp giảm thiểu rủi ro cho sản phẩm.

Một người có thể nhìn ra những vấn đề trước khi khách hàng phát hiện.

Một người hiểu hệ thống đang vận hành như thế nào.

Và hiện tại, đó vẫn là điều rất khó để thay thế hoàn toàn bằng AI.

Nếu đang muốn theo nghề Tester thì nên bắt đầu từ đâu?

Với những bạn mới bước vào ngành, DevPro thường khuyên đừng vội nghĩ đến AI.

Hãy tập trung xây dựng nền tảng trước.

Hiểu quy trình phát triển phần mềm.

Hiểu cách đọc Requirement.

Biết viết Test Case.

Biết mô tả bug rõ ràng.

Biết đặt câu hỏi đúng.

Đó mới là những kỹ năng theo bạn lâu dài.

Nếu chưa có nền tảng, bạn có thể bắt đầu với khóa học Manual Test để hiểu cách một Tester thực sự làm việc trong dự án.

👉 Tìm hiểu khóa học Manual Test:
https://devpro.edu.vn/khoahoc/manual-test

Sau khi đã có nền tảng tốt, việc học thêm Automation Testing sẽ giúp mở rộng cơ hội nghề nghiệp và nâng cao năng lực chuyên môn.

👉 Tìm hiểu khóa học Automation Test:
https://devpro.edu.vn/khoahoc/khoa-auto-test

Điều DevPro thường chia sẻ với học viên khi nhắc đến AI

Nếu đọc đến đây, có lẽ bạn đã có câu trả lời cho riêng mình.

AI chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển.

Công cụ sẽ thay đổi.

Cách làm việc cũng sẽ thay đổi.

Nhưng ở phía doanh nghiệp, nhu cầu về những người hiểu sản phẩm, hiểu người dùng và nhìn ra rủi ro trước khi chúng trở thành vấn đề vẫn luôn tồn tại.

Đó cũng là lý do nhiều Tester ngày nay không xem AI là đối thủ.

Họ xem AI là một trợ lý giúp mình làm việc hiệu quả hơn.

Và nếu có một điều đáng để đầu tư trong giai đoạn này, thì đó không phải là chạy theo mọi công cụ mới xuất hiện.

Mà là xây dựng cho mình một nền tảng tư duy đủ tốt để sử dụng những công cụ đó một cách hiệu quả.

Bởi cuối cùng, công cụ có thể thay đổi rất nhanh.

Nhưng tư duy nghề nghiệp mới là thứ theo bạn trong suốt sự nghiệp.